Viêm mũi kéo dài: thuốc, xịt và khi nào cần soi mũi?

BS Lê Hữu Lễ, chuyên khoa Tai Mũi Họng, thường được hỏi: "Người nhà tôi nghẹt mũi lâu rồi, cứ xịt thuốc là thông, có cần đi khám không?" Nghẹt mũi kéo dài rất dễ khiến người bệnh lệ thuộc vào thuốc xịt làm co mạch. Thuốc có thể giúp thông mũi nhanh, nhưng không nên trở thành cách dùng hằng ngày kéo dài.

Viêm mũi có thể gây nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi, ngứa mũi hoặc cảm giác nặng mặt. Nguyên nhân có thể là dị ứng, cảm lạnh kéo dài, viêm mũi xoang, lệch vách ngăn, polyp mũi hoặc các yếu tố kích thích như khói thuốc, bụi và mùi hóa chất.

Phân biệt các loại thuốc xịt mũi thường gặp

Nhiều chai xịt mũi có hình thức giống nhau nhưng tác dụng khác nhau. Gia đình nên xem kỹ nhãn thuốc hoặc hỏi dược sĩ, bác sĩ trước khi dùng. Thường gặp ba nhóm: nước muối sinh lý, thuốc xịt corticoid tại chỗ, và thuốc xịt co mạch.

Nước muối sinh lý giúp làm ẩm và rửa sạch dịch mũi. Đây là lựa chọn khá an toàn khi dùng đúng cách. Có thể dùng cho nhiều lứa tuổi, nhưng cần dụng cụ sạch và thao tác nhẹ nhàng.

Thuốc xịt corticoid tại chỗ thường được bác sĩ chỉ định cho viêm mũi dị ứng hoặc một số trường hợp viêm mũi xoang. Thuốc cần dùng đều theo hướng dẫn và thường không cho cảm giác thông mũi ngay lập tức.

Thuốc xịt co mạch là loại tạo cảm giác thông mũi nhanh. Tuy nhiên, nếu dùng liên tục quá vài ngày, niêm mạc mũi có thể bị lệ thuộc thuốc. Khi ngừng xịt, mũi lại nghẹt nhiều hơn, khiến người bệnh muốn xịt tiếp.

Dấu hiệu có thể đã lệ thuộc thuốc xịt

Một số người nói: "Không xịt là không thở được." Đây là dấu hiệu nên đi khám thay vì đổi sang một chai xịt khác. Nếu chưa chắc có nên đi ngay, gia đình có thể xem khi nào nên tới khám.

Gia đình nên lưu ý khi người bệnh:

• Xịt thuốc nhiều lần mỗi ngày.
• Dùng thuốc xịt thông mũi liên tục quá vài ngày.
• Tăng số lần xịt vì thuốc hết tác dụng nhanh.
• Nghẹt nặng hơn khi quên xịt.
• Mũi khô, rát, có chảy máu mũi nhẹ.

Không nên tự dừng hoặc tự đổi thuốc một cách tùy tiện nếu đã dùng kéo dài. Bác sĩ có thể đánh giá tình trạng niêm mạc và hướng dẫn giảm thuốc phù hợp.

Khi nào cần soi mũi?

Soi mũi giúp bác sĩ nhìn rõ bên trong hốc mũi và vùng cửa xoang, từ đó phân biệt viêm dị ứng thông thường với các nguyên nhân cần điều trị khác.

Nên đi khám và cân nhắc soi mũi khi:

• Nghẹt mũi kéo dài nhiều tuần, tái đi tái lại.
• Nghẹt chủ yếu một bên mũi.
• Giảm ngửi hoặc mất ngửi kéo dài.
• Chảy mũi đặc, có mùi, đau nặng vùng mặt.
• Có chảy máu mũi tái diễn.
• Ngáy to mới xuất hiện hoặc ngủ không yên vì nghẹt mũi.
• Đã dùng thuốc đúng mà không cải thiện.
• Trẻ nhỏ thường xuyên thở miệng, ngủ ngáy hoặc nói giọng mũi.

Soi mũi là thủ thuật ngắn. Bác sĩ sẽ giải thích trước khi thực hiện để người bệnh chuẩn bị tâm lý. Không phải ai nghẹt mũi cũng cần chụp phim hay dùng kháng sinh. Nếu quyết định đi khám, xem cách tìm bác sĩ Lễ khi đến khám.

Cũng không phải nghẹt mũi kéo dài là phải mổ. Việc cùng bác sĩ quyết định có cần mổ không chỉ đặt ra khi đã soi và có chẩn đoán rõ.

Chăm sóc mũi trong đời sống hằng ngày

Giữ phòng ngủ thông thoáng, hạn chế khói thuốc và tránh các yếu tố từng làm người bệnh hắt hơi, ngứa mũi nhiều. Khi ra đường nhiều bụi, đeo khẩu trang phù hợp. Uống đủ nước và ngủ đủ cũng giúp dịch mũi bớt đặc.

Nếu rửa mũi, nên dùng nước sạch phù hợp và không bơm quá mạnh. Trẻ nhỏ cần người lớn hỗ trợ, tránh ép trẻ khiến trẻ sợ và sặc.

BS Lê Hữu Lễ mong gia đình đừng để việc nghẹt mũi kéo dài chỉ được giải quyết bằng một chai thuốc xịt. Khám đúng lúc giúp tìm nguyên nhân, dùng thuốc đúng loại và giúp người bệnh thở dễ chịu hơn trong sinh hoạt hằng ngày.